Remanent — kiedy jest obowiązkowy

Remanent to fizyczne przeliczenie i wycena tego, co realnie masz na stanie — towarów, materiałów, produkcji w toku. Dla wielu małych firm to jedno z tych zadań, o których pamięta się dopiero, gdy księgowość o nie zapyta.

Kiedy remanent jest obowiązkowy

Przy KPiR (księdze przychodów i rozchodów) remanent jest obowiązkowy na koniec i początek roku podatkowego — a właściwie to ten sam remanent, bo stan na koniec roku jest jednocześnie stanem początkowym roku kolejnego. Dodatkowo remanent robisz przy: zmianie formy opodatkowania w trakcie roku, likwidacji działalności, zmianie wspólnika lub proporcji udziałów w spółce cywilnej/jawnej, a czasem na żądanie urzędu skarbowego.

Co obejmuje remanent

• Towary handlowe,
• Materiały i surowce podstawowe oraz pomocnicze,
• Produkcja niezakończona (w toku),
• Wyroby gotowe,
• Braki i odpady, jeśli mają wartość użytkową.

Jak wygląda wycena

Zasadniczo wyceniasz towary i materiały według cen zakupu (albo nabycia), a w pewnych przypadkach wyroby gotowe i produkcję w toku — według kosztów wytworzenia. Metoda wyceny powinna być spójna z tym, co stosujesz w bieżącej ewidencji, nie zmieniana dowolnie z roku na rok bez uzasadnienia.

Dokument remanentu — co musi zawierać

Spis z natury sporządzony na piśmie, z datą sporządzenia, podpisem osoby (osób) sporządzającej, wyszczególnieniem poszczególnych pozycji z ilością, jednostką miary, ceną i wartością. Dokument ten jest podstawą wpisu w KPiR — nie robisz go „na oko" do własnej wiedzy, tylko jako formalny załącznik księgowy.

Co jeśli nie masz towaru (usługi)

Firmy czysto usługowe, bez towarów i materiałów na stanie, w praktyce mają remanent zerowy — formalnie nadal go sporządzasz (spis pusty albo z adnotacją braku pozycji), ale nie ma tam nic do wyceny.

Magazyn a remanent — to nie to samo

Bieżąca ewidencja magazynowa (ile mam towaru X w danym momencie) i formalny remanent podatkowy to dwie różne rzeczy — remanent jest punktowym, formalnym potwierdzeniem stanu na konkretny dzień, magazyn to bieżące śledzenie zmian stanu. Dobra ewidencja magazynowa ułatwia sporządzenie remanentu (bo znasz przybliżony stan bez liczenia wszystkiego od zera), ale go nie zastępuje formalnie.

Konsekwencje pominięcia

Brak sporządzonego remanentu tam, gdzie jest obowiązkowy, to błąd formalny w prowadzeniu KPiR, który może zostać wychwycony przy kontroli i podważyć rzetelność ewidencji za dany rok — nie jest to formalność do zignorowania, nawet w bardzo małej firmie.